|
Aal |
(niem. węgorz) żargonowa nazwa torpedy |
|
Adressbuch |
(niem.) książka kodów stosowana do oznaczania pozycji U-Boota na mapie sektorów operacyjnych |
|
AGRU Front |
(niem. Ausbildungsgruppe für Front-U-Boote) wydzial techniczny szkolący i oceniający U-Booty i ich zalogi przed skierowaniem na front |
|
Aktionsradius |
(niem. promień/zasięg działania) maksymalna odległość w milach morskich, którą okręt wojenny może przebyć z podaną prędkością |
|
Aldis |
lampa sygnałowa |
|
Aphrodite |
urządzenie stosowane do zakłócania fal nieprzyjacielskich radarów |
|
Asdic |
(Allied Submarine Detecting Investigation Commitee) (ang.) podwodne ultradźwiękowe urządzenie namiarowe |
|
Asto |
(niem. Admiralstabsoffizier) oficer sztabu admiralskiego |
|
Athos |
model detektora wykrywającego fale nieprzyjacielskich radarów |
|
Aurol |
używana w Kriegsmarine nazwa nadtlenku wodoru H2O2, służącego do napędu turbiny Waltera |
|
B-Dienst |
(Funkbeobachtungdienst) - sekcja niemieckiego wywiadu zajmująca się śledzeniem, przechwytywaniem i rozszyfrowywaniem nieprzyjacielskiej korespondencji radiowej |
|
Bachstelze |
(niem. pliszka - Motacilla alba - ptak który zimuje w rejonach tropikalnch i subtropikalnych) rodzaj wiatrakowca holowanego przez U-Boota na linie w celu zwiększenia pola obserwacji (stosowany tylko na jednostkach Typu IX D2) |
|
Bali |
pierwsza niemiecka antena detektora radaru odporna na ciśnienie wody (FuMB Ant.3) |
|
BdU |
(niem. Befehlshaber der U-Boote) Głównodowodzący Okrętów Podwodnych |
|
Biskayakreuz |
(niem. krzyż biskajski) nazwa pierwszego stosowanego na U-Bootach detektora radaru |
|
Bold |
system stosowany przez U-Booty do mylenia i zakłócania fal asdicu |
|
Bootkanone |
(niem.) działo pokładowe |
|
BRT |
Tona rejestrowa brutto. Tona rejestrowa (100 stóp sześciennych równe 2,83 m3) jest międzynarodową miarą objętości, według której oblicza się pojemność statków handlowych. Pojemność brutto jest całkowitą pojemnością statku. Pojemność netto jest pojemnością tylko tej przestrzeni, która może być wykorzystana do przewozu ładunków lub pasażerów. |
|
Chefsache |
(niem.) określenie stosowane w pismach o treści wojskowej wymagających najwyższego utajnienia |
|
D-maschine |
(niem.) silnik wysokoprężny U-Boota (diesel) |
|
Dackel |
typ torpedy stosowanej przez Kriegsmarine |
|
Dete-Gerät |
(niem. detektor) niemieckie urządzenie radarowe stosowane na samolotach |
|
Dräger Tauchretter |
aparat ratunkowy dla członków załóg U-Bootów (nazwa pochodziła od producenta - firmy Dräger) |
|
E-maschine |
(niem.) silnik elektryczny U-Boota |
|
Echo-Ortung |
(niem. echolokacja) namierzanie celu za pomocą wysyłanego impulsu elektrycznego (w pozycji wynurzonej) lub dźwiękowego (w zanurzeniu), który odbijał się od celu i powracając umożliwiał jego lokalizację |
|
Einbaum |
(niem. dosłownie: dłubanka/czółno) określenie używane w stosunku do jednokadłubowych okrętów Typu II |
|
Enigma |
niemiecka maszyna szyfrująca. Wyglądem przypomina maszynę do pisania. W środku ma trzy (w późniejszym okresie wojny 4) obrotowe bębenki, każdy z 26 stykami, przy pomocy których łączy się z innymi bębenkami. Przewody łączące układają się w różne konfiguracje. Kiedy szyfrant naciska literę na klawiaturze, impuls elektryczny biegnie do stosownego przełącznika w pierwszym bębenku. Ten obraca się, zmieniając układ połączeń z innymi bębenkami. Impuls biegnie przez powstały styk do drugiego bębenka, a stamtąd do trzeciego. Na końcu zapala się światełko, podświetlając jedną z liter na "klawiaturze" umieszczonej powyżej wejściowych klawiszy. Jest to zaszyfrowana litera. |
|
ETO |
Elektrotorpedo (niem.) torpeda napędzana silnikiem elektrycznym |
|
F. Kpt. |
Fregattenkapitän - komandor porucznik |
|
Fächersschuss |
(niem.) jednoczesne wystrzelenie kilku torped |
|
Falke |
typ torpedy stosowanej przez Kriegsmarine |
|
FAT |
Flachenabsuchender Torpedo (niem.) programator stosowany w niemieckich torpedach (typ TIIIa FAT G7e) |
|
FdU |
Fürer der U-Boote (niem.) Dowódca Okrętów Podwodnych, od 19.09.1939 przemianowany na BdU |
|
Feindfahrt |
(niem.) patrol bojowy |
|
Flaggschiff |
(niem. okręt flagowy) okręt wojenny, na którym znajduje się dowódca zespołu |
|
Flak |
Fliegerabwehrkanone - ogólna nazwa uzbrojenia przeciwlotniczego stosowanego na U-Bootach |
|
Flamingo |
urządzenie zabezpieczające U-Booty przed namierzeniem przez promieniowanie podczerwone |
|
Flibo |
(niem. Fliegerbombe) bomba lotnicza |
|
Fliege |
(niem. mucha) typ anteny dla niemieckiego detektora radaru |
|
Foxer |
aliancka "przynęta" na akustyczne torpedy U-Bootów
|
|
Frontboot |
(niem.) okręt wypływający z rozkazem bojowym do sektora operacyjnego |
|
FT |
Funk-Telegraphie - niemiecka nazwa nadawania i odbioru radiotelegraficznego |
|
FuMB |
Funkmessbeobachtung (niem.) - wykrywanie fal radiowych lub radarowych, skrót nazwy pasywnych urządzeń ostrzegających o namierzeniu radarem |
|
Funkmess |
(niem.) wykrywanie fal radiowych lub radarowych |
|
Funkpeilgerät |
(niem.) ogólna nazwa radionamiernika |
|
Funkstille |
(niem. cisza radiowa) całkowity zakaz wysyłania radiogramów |
|
G7a |
torpeda parogazowa (nazywana też Atos) |
|
G7as |
torpeda samonaprowadzająca |
|
G7e |
torpeda z napędem elektrycznym (nazywana też Etos) |
|
G7es |
torpeda samonaprowadzająca |
|
G7ut |
torpedy z napędem niezależnym od powietrza, napędzane turbiną Waltera |
|
Geleitzug |
(niem.) konwój |
|
GHG |
(niem. Gruppenhorchgerät), urządzenie nasłuchowe pozwalające wykrywać okręty. W sprzyjających warunkach umożliwiało wykrycie pojedynczego okrętu do 20 km, a konwoju do 100 km oddalenia. |
|
gKdos. |
Geheime Kommandosache - (niem.) pismo o treści wojskowej, które powinno być otoczone szczególną tajnością |
|
Greting |
powierzchnia pokładu okrętu |
|
Grosse Löwe |
(niem. wielki lew) "czułe" przezwisko Dönitza nadane mu przez jego podwładnych |
|
Hedgehog |
(ang. jeż), miotacz granatów głebinowych |
|
HG |
oznaczenie konwoju Gibraltar - Anglia |
|
Huff-duff (HF/DF) |
urządzenie służące do namierzenia pozycji okrętu nadającego meldunki radiowe, stosowane przez aliantów |
|
HX |
oznaczenie konwoju Halifax (Nowa Szkocja) - Anglia |
|
Hydrofon |
szumonamiernik |
|
Kambuz |
(niem. Kombüse) kuchnia na okręcie |
|
KDB |
(niem. Kristallbasisdrehgerät), dodatkowe urządzenie nasłuchowe na wielu okrętach Typu VII oraz IX. Składało się z 6 odbiorników na kryształkach, umieszczonych na obrotowej podstawie, 50 cm od siebie. Poprzez obracanie można było okreslić kierunek z dokładnością do 1 stopnia. Urządzenie posiadało mniejszy zasięg w porównaniu do GHG. |
|
Kil |
wzdłużna krawędź podwodnej części kadłuba, balast |
|
Kpt. zur See (K.z.S.) |
Kapitän zur See - komandor |
|
Kptlt (Kaleu) |
skrót od Kapitänleutnant, kapitan marynarki, potoczne określenie oraz zwrot służbowy przyjęty na U-Bootach |
|
KTB |
Kriegstagebuch - (niem.) dziennik działań bojowych prowadzony na okrętach podwodnych, nawodnych i w sztabach dowodzenia na lądzie |
|
Kulani |
marynarska kurtka mundurowa (nazwa pochodzi od nazwiska kilońskiego krawca) |
|
Kurzsignale für Meldungen der U-Boote |
(niem. krótkie sygnały-meldunki U-Bootów) - na podstawie specjalnej książki kodów U-Booty mogły składać obszerne meldunki w formie radiogramu obejmującego zaledwie kilka liter. Z powodu tej zwięzłości był on trudny do namierzenia przez przeciwnika. |
|
Leros |
typ detektora radaru |
|
Lt. z. S. |
Leutnant zur See, podporucznik marynarki |
|
Luk |
zamykany otwór w pokładzie statku (inaczej właz): luk w kiosku (Turmluk), luk torpedowy (Torpedoluk), luk kuchenny (Kombüseluk) |
|
LUT |
(niem. Lageunabhängigertorpedo), wariant mechanizmu kierunkowego, odprowadzający najpierw torpedę w bok, maskując miejsce wystrzelenia, a następnie wprowadzenie zygzakowania torpedy w kierunku celu. |
|
Marder |
nazwa niemieckiego miniaturowego okrętu podwodnego (niem. klein U-Boot) |
|
Mesa |
(niem. Messe) jadalnia na okręcie (wykorzystywana również do wspólnych spotkań załogi) |
|
Metox |
nazwa francuskiej firmy, która skonstruowała pierwszy aparat stosowany na U-Bootach do wykrywania fal wrogiego radaru, potoczna nazwa detektora. |
|
Milchkuh |
(niem. mleczna krowa) żargonowa nazwa nadawana U-Bootom zaopatrującym jednostki bojowe w paliwo, prowiant, torpedy itp. |
|
Mixer, Torpedomixer |
(niem.) mechanik torpedysta |
|
Monsunboote |
niemieckie okręty podwodne operujące na Oceanie Indyjskim |
|
Mülltonne |
(niem.) dosł. 'Kubeł na śmieci', w żargonie bomba głębinowa |
|
Naxos |
typ detektora radaru |
|
ObdM |
Oberbefehlshaber der Kriegsmarine - (niem.) Naczelny Dowódca Kriegsmarine: od 21.05.1935 Erich Raeder, później od 30.01.1943 Karl Dönitz |
|
Oblt. zur See |
Oberleutnant zur See - porucznik marynarki |
|
OG |
oznaczenie konwoju Anglia - Gibraltar |
|
OKM |
Oberkommando der Marine - (niem.) Naczelne Dowództwo Marynarki |
|
OKW |
oznaczenie konwoju Anglia - Sydney (Nowa Szkocja) |
|
ON |
oznaczenie konwoju Anglia - Halifax (Nowa Szkocja) |
|
ONS |
oznaczenie konwoju Anglia - Sydney (Nowa Szkocja) |
|
OS |
oznaczenie konwoju Anglia - Sierra Leone (Afryka Zachodnia) |
|
Papenberg |
przyrząd precyzyjnie wskazujący zmiany zanurzenia okrętu podwodnego na małych głębokościach |
|
Paukenschlag |
(niem. uderzenie w bęben) kryptonim pierwszego uderzenia U-Bootów na cele marynarki Stanów Zjednoczonych |
|
Perhydrol |
(ang. Hydrogene Peroxide) inne określenie nadtlenku wodoru - Aurol |
|
Pi A |
oznaczenie niemieckiego zapalnika uderzeniowego stosowanego w torpedach |
|
Pi B |
oznaczenie niemieckiego zapalnika magnetycznego stosowanego w torpedach |
|
Pirs |
pomost prostopadły do nabrzeża |
|
Plätteisen |
(niem. żelazko) określenie lotniskowca lub innego dużego okrętu |
|
Poler |
drewniany bądź metalowy słupek na nabrzeżu, służący do cumowania okrętu |
|
Prisenordnung |
(niem. prawo pryzowe) międzynarodowe reguły prowadzenia wojny korsarskiej |
|
Quadratkarte |
tajna niemiecka mapa morska. Większe akweny świata podzielono na siatkę kwadratów oznaczonych dwuznakiem literowym, np CB. Każdy kwadrat, o boku długości 486 mil morskich, został podzielony na kolejne 81 kwadratów o długości boku 54 mil morskich oznaczonych dodatkowo dwiema cyframi, np. CB94. Te zostały podzielone raz jeszcze - najmniejsze kwadraty mają teraz boki o długości 6 mil morskich. Teoretycznie dzięki tej mapie Dönitz z Kernevelu, Paryża czy Berlina mógł precyzyjnie określić każde miejsce i skierować tam U-Boota. |
|
Rohr |
Torpedorohr - (niem. rura torpeda) wyrzutnia torped |
|
Rudeltaktik |
(niem.) taktyka wilczego stada, czyli atakowania konwojów większą liczbą U-Bootów |
|
SC |
oznaczenie konwoju Sydney (Nowa Szkocja) - Anglia |
|
Schleichfahrt |
(niem) sposób przemieszczania się okrętu podwodnego w zanurzeniu przy minimalnej szybkości z użyciem silników elektrycznych, a przez to możliwie bezszumnie |
|
Schlüssel M |
(niem. klucz M) inne określenie niemieckiej maszyny szyfrującej stosowanej w Marynarce |
|
Schnorchel |
(niem.) (ang. Snorkel) chrapy, urządzenie umozliwiające pracę silników wysokoprężnych (diesli) na głębokości peryskopowej |
|
Schussmeldung |
(niem) meldunek składany przez każdego U-Boota po odbytej walce |
|
Seehund |
nazwa niemieckiego miniaturowego okrętu podwodnego |
|
Seekuh |
(niem. morska krowa) kolejna żargonowa nazwa jednostek zaopatrzeniowych |
|
SKL |
(niem. Seekriegsleitung) - Kierownictwo Wojny Morskiej. SKL wchodził strategicznie w skład OKM. Wewnątz SKL operacje taktyczne kierowane były przez Oddział Operacyjny (1. Oddział Skl - 1. Abteilung Skl). ObdM był równocześnie szefem SKL (Chef Skl) i podejmował razem z szefem sztabu SKL (C/Skl) oraz szefem Oddziału Operacyjnego (Chef 1.Skl) wszystkie ważniejsze decyzje które SKL w czasie II Wojny Światowej podjęło. |
|
SL |
oznaczenie konwoju Sierra Leone (Afryka Zachodnia) - Anglia |
|
Smutje, Smut, Küchenbulle |
żargonowo kucharz okrętowy |
|
Spargel |
(niem. szparag) żargonowa nazwa peryskopu |
|
SSS |
meldunek radiowy nadawany przez statek handlowy przy zaobserwowaniu U-Boota, wprowadzony z początkiem wojny przez Admiralicję brytyjską |
|
Stateczność wzdłużna okrętu podwodnego |
(niem. Längsstabilität eines U-Boots) stabilność okrętu podwodnego będącego w zanurzeniu wzdłuż jego osi wzdłużnej. U-Booty o złej stateczności wzdłużnej miały tendencje do "stawania na głowie". |
|
Steuerbord |
(niem.) prawa strona pokładu (widziana przez osobę stojącą przodem do dziobu okrętu), sterburta |
|
Stewa |
(niem. Steven) część szkieletu okrętu, przedłużenie stępki |
|
Szasowanie |
(niem. Anblasen) opróżnianie przy pomocy sprężonego powietrza zbiorników balastowych okrętu podwodnego, wskutek czego U-Boot wynurzał się. |
|
Szpigaty |
otwory do odprowadzania wody z okrętu |
|
T.E.K. |
Torpedoerprobungskommando - oddział testowania torped w Kriegsmarine |
|
T.I. |
inspektor broni torpedowej Kriegsmarine |
|
T.V.A. |
Torpedoversuchsanstalt - zakład doświadczalny torped w Kriegsmarine |
|
TDC |
(niem. Torpedodatencomputer), mechaniczny przetwornik, przekazujący nastawy bezpośrednio do mechanizmu sterowania torpedy |
|
Tiefenmesser |
(niem.) ciśnieniowy wskaźnik głębokości montowany w U-Bootach |
|
Tiefer Keller |
(niem. głęboka piwnica), żargonowe określenie głębokich zanurzeń, do maksymalnych dopuszczalnych głębokości |
|
TMA |
niemiecka mina pływająca o ładunku wybuchowym 215 kg, wystrzeliwana z wyrzutni torpedowych, wycofana we wrześniu 1939 r |
|
TMB |
niemiecka mina denna o ładunku wybuchowym od 400 do 580 kg, wystrzeliwana z wyrzutni torpedowych |
|
TMC |
niemiecka mina denna o ładunku wybuchowym 1000 kg, wystrzeliwana z wyrzutni torpedowych |
|
Tonnagekrieg |
(niem.) doktryna wojenna Dönitza polegająca na możliwie jak największym zniszczeniu tonażu floty przeciwnika |
|
Torpedofächer |
(niem. wachlarz torpedowy) jednoczesne wystrzelenie kilku torped, których tory rozchodzą się wachlarzem |
|
Trawers |
kierunek prostopadły do osi i kursu okrętu |
|
Triton Null |
rozkaz z września 1942 roku o zakazie ratowania rozbitków z zatopionych jednostek, ze względu na duże ryzyko ataku na U-Booty podczas akcji ratunkowych |
|
Trym |
przechylenie okrętu w stronę dziobu lub rufy |
|
Trymowanie |
(niem. Trimmen) czynność, którą wykonuje sternik zmieniając przegłębienie okrętu z dziobu na rufę po zanurzeniu OP w celu usunięcia resztek powietrza ze zbiorników balastu głównego po którym następuje zamkniecie odwietrzników |
|
Typverdrängung |
(niem.) wyporność okrętu wojennego obliczona zgodnie z postanowieniami konferencji waszyngtońskiej, tj. okręt wojenny z pełnym uzbrojeniem ale bez paliwa i wody do zasilania kotłów |
|
Wabos |
(niem.) żargonowy skrót od Wasserbombe - bomba głębinowa - silny ładunek wybuchowy detonowany w zależności od nastawienia na różnych głębokościach celem zwalczania zanurzonych okrętów podwodnych |
|
Wasserbombe |
patrz Wabos |
|
Wintergarten |
(niem. ogród zimowy) żargonowe określenie tylnej, zabezpieczonej relingami części kiosku lub dodatkowej platformy U-Boota |
|
WS |
oznaczenie konwojów transportowych na Bliskim Wschodzie |
|
Wyważanie |
takie rozmieszczenie balastu, aby okręt zachował właściwą stateczność |
|
Zaunköning |
(niem.) określenie torpedy akustycznej T5 |
|
Zentrale |
(niem. centrala) stanowisko dowodzenia okrętu, znajdujące się pod kioskiem |
|
Zęza |
(niem. Bilge) miejsce na okręcie w części dennej, gdzie gromadzi się woda, która przeciekła do kadłuba |
|
Zyphern |
typ detektora radaru |
|
Żyrokompas |
(niem. Kreiselkompas) kompas elektromechaniczny |
